نیازهای غذایی قناری با توجه به مرحله زندگی و فعالیت های بدنی او تغییر می نماید. رژیم غذایی نگهداری باید شامل پروتئین کافی و عناصر غذایی دیگر برای بازسازی و جایگزینی سلول ها و پرهای آسیب دیده باشد. قناری های در حال جوجه دهی نیازمند پروتئین و عناصر غذایی بیش تر برای آماده سازی و تخم گذاری می باشند. هنگامی که قناری ها جوجه های جوان را تغذیه و از آن ها مراقبت می نمایند، نیاز غذایی آن ها بیش تر می شود.

قناری ها در فصل جوجه کشی با مصرف غذای بیشتر، به تغییرات نیازهای غذایی خود پاسخ می دهند. در دوره نگهداری مصرف غذا کم تر از 10% وزن بدن در هر روز است در حالی که وقتی قناری ها به جوجه های خود غذا می دهند 25% وزن بدن در هر روز غذا می خورند.

برای جوجه کشی موفق، قناری ها باید با رژیم غذایی مناسب و قوی در طول سال تغذیه گردند و دو ماه پیش از جوجه کشی از آماده سازی اختصاصی و ویژه بهره مند گردند. رژیم دانه قناری هایی که در قفس نگهداری می شوند، معمولا از نظر ویتامین های A,B,C,D ضعیف بوده، پروتئین کافی ندارد، از چربی بالا برخوردار بوده و همچنین از اسیدهای آمینه ضروری برخوردار نیستند و مواد معدنی مانند کلسیم، آهن، مس، منگنز و ید کافی ندارند. رژیم غذایی دانه باید با مصرف مکمل همراه گردد تا سلامت پرندگان در طول سال تضمین گردد. جایگزین مناسب دانه، استفاده از رژیم غذایی پلت شده کاملا متعادل است.

در آماده سازی قناری برای فصل جوجه کشی، تغییراتی در سه عامل مستقل  شامل حرارت، نور و رژیم غذایی ضروری است. قناری ها هنگامی به بهترین نحو برای جوجه کشی آماده می شوند که هر کدام از این سه عامل به تدریج در طول دو ماه پیش از جوجه کشی تغییر کند. دمای اتاق نگهداری پرنده یا سالن جوجه کشی باید همراه با فصل تغییر نماید. تا حدود یک ماه قبل جفت، می توانید دمای اتاق را با تنظیم تجهیزات گرمایشی کاهش دهید. با شروع گرمایش، قناری برای آمادگی جفت تحریک می گردد. در صورتی که سالن نگاهداری از دمای 10 تا 13 درجه سانتیگراد برخوردار باشد، پس از گرم تر شدن هوا، قناری ها هوای بهاری را حس نموده و به شرایط آمادگی برای جوجه دهی و تولید مثل وارد می شوند.

دومین عامل آماده سازی نور است. افزایش ساعات نور روز سبب تحریک غدد صنوبری حساس به نور می گردند و نتیجه آن تغییرات هورمونی می باشد که به تولید مثل می انجامد. هنگامی که کل ساعات نور روز به 13 ساعت رسید، بسیاری از انواع قناری شروع به زادآوری می کنند. نژادهایی که زودتر از نژادهای دیگر آماده می شوند شامل پرندگان آوازه خوان (رولر) و پرندگان عامل قرمز (red factor ) می باشند. پرندگان بزرگ تر مانند قناری های فر و نورویج هنگامی عملکرد تولید جوجه بهتری دارند که ساعات روشنایی به 14 تا 14.5 ساعت برسد. هنگامی که پرندگان در معرض 15 ساعت نور قرار می گیرند، تغییرات هورمونی به پرریزی می انجامد. برای این که پرندگان زودتر به شرایط جوجه کشی وارد شوند، نور روز را به میزان 30 دقیقه در هر هفته تا زمانی افزایش دهید که ساعات مورد نظر حاصل گردد. بهترین روش آن است که پرندگان در آغازین ساعت روز از خواب برخیزند و بدین ترتیب در هنگام غروب می توانند به آشیانه ها بازگشته و بخوابند. وجود یک چراغ خواب کوچک به ماده ها کمک می کند تا هنگام عصر به خوبی آشیانه های خود را پیدا کنند.

عامل سوم در جوجه کشی رژیم غذایی می باشد. افزایش تناوب افزودنی های غذایی مانند میوه جات، سبزیجات سبز و دانه های جوانه زده می تواند ویتامین ها و مواد معدنی ضروری را در اختیار پرنده قرار دهد. این روش تغذیه همزمان با فصل جوجه کشی طبیعی در حیات وحش صورت می گیرد که در این زمان غذای بیش تری در دسترس پرندگان قرار دارد. در ماه پیش از جوجه کشی، افزایش مصرف پروتئین ضرورت دارد. گرده زنبور یک غذای آماده سازی مناسب است. این غذا شامل تقریبا 25% پروتئین همراه با ویتامین ها، مواد معدنی، آنزیم ها، کوآنزیم ها، اسیدهای چرب و کربوهیدرات های ضروری می باشد. شاهدانه حدود 22% پروتئین دارد در حالی که دانه قناری محتوی حدود 14% پروتئین است. از آن جا که دانه شاهدانه به سختی قابل شکستن است آن را در طول شب و در یخچال بخیسانید. مصرف ویتامین E بیش تر، در سه هفته پیش از فصل جفت ضرورت دارد. مکمل های ویتامینی و یا روغن جوانه گندم (wheat germ oil ) منابع مناسبی از این ویتامین هستند.. کم تر از نصف  قاشق چایخوری غذای تخم مرغی به هر پرنده در طول آماده سازی دو یا سه مرتبه در هفته بدهید. مقادیر بیش تر غذاهای غنی، به چاقی قناری می انجامد که سبب ناباروری و عدم قابلیت تخم گذاری خواهد شد.

 هنگامی که قناری ها کاملا آماده شدند، آن ها را جفت بزنید. نشانه های آغازین آمادگی شامل تکه کردن و جابجا کردن کاغذ و همچنین حرکات شدید در قفس می باشد. برخی مواقع ماده ها در هوا چرخی زده و مجددا به همان چوبی که روی آن نشسته بودند باز می گردند. قناری نر با صدای بلندتر و با تناوب و در مدت زمان بیش تر می خواند. هنگامی که کاملا برای جفت گیری آماده شد، بال های خود را انداخته و همراه با خواندن، رقص خواستگاری یا تمنای جفت را انجام می دهد. ماده ها تلاش می نمایند تا آشیانه های خود را در کاسه های غذاخوری ساخته و هنگامی که صدای نرها را می شنوند حالت جفت گیری به خود می گیرند. اغلب، قناری های نر را صدا می زنند.

یکی از روش های تعیین آمادگی قناری ها برای جفت گیری، بررسی حفره تناسلی یا مخرج (پس) آن ها می باشد. هنگامی که قناری در شرایط جفت گیری قرار ندارد نر و ماده مشابه به نظر می رسند. منفذ تناسلی ماده ای که در شرایط جفت گیری قرار دارد متورم می گردد و قسمت پایین شکم او به رنگ قرمز روشن و پس از آن تقریبا به رنگ قرمز آتشین در می آید. در مقابل دستگاه تناسلی قناری نر طویل می گردد و اندکی به سمت جلو خم می شود. شکم قناری نر باید صاف و قرمز باشد. پیش از جفت گیری، پرهای اضافی اطراف دستگاه تناسلی را کوتاه نمایید. پرهای راهنما و یا حساس را کوتاه نکنید مگر این که بیش از حد بلند شده باشند.

هنگامی که هر دوی پرندگان نشانه های آمادگی برای جفت گیری را نشان می دهند می توانید آن ها را جفت بزنید. دقیقا پیش از ورود ماده به قفس قناری نر، اندکی تخم مرغ آب پز تازه و سبزیجات سبز را در اختیار قناری نر قرار دهید. هنگامی که غذای خود را خورد، قناری ماده را به قفس او وارد نمایید. وان آب تازه را در قفس قرار داده و قناری ها را از فاصله دور مشاهده نمایید. در صورتی که نر ماده را بسپندد، جفت گیری مدت زمان کوتاهی پس از این که هر دوی آن ها آب تنی کردند، صورت می گیرد. در صورتی که با یکدیگر به دعوا پرداختند یکی از پرندگان برای جفت گیری آماده نیست.

در صورتی که قفس را به دو قسمت تقسیم نموده اید، نر را در یک سمت جدا کننده سیمی و جدا از ماده قرار دهید. در صورتی که نر به حدی تهاجمی است که به ماده آسیب می رساند، انجام این عمل ضرورت دارد. هنگامی که از بین توری به ماده غذا داد می توانید آن ها را کنار یکدیگر بگذارید.

در صورتی که همه چیز به خوبی پیش رود، ماده به سرعت شروع به آشیانه سازی نموده و نر خود را می پسندد. تکه های پارچه مواد آشیانه سازی بسیار عالی هستند. برای ریز کردن و تکه کردن، پارچه ها را به نوارهای طولی با عرض تقریبا 1-1.5 سانتی متر تقسیم نموده و نوارهای بلند را در قفس قرار دهید.

می توانید از مواد آشیانه سازی آماده نیز مانند پنبه دانه یا الیاف استفاده کنید. اطمینان حاصل کنید که شامل رشته های پنبه یا مواد نایلونی که ممکن است به دور پای قناری بپیچند، نباشند. در صورتی که این اتفاق بیافتد، پا متورم می گردد. به دقت از سوزن برای جدا کردن و پاره کردن و حذف رشته های پیچیده شده به پای قناری استفاده نمایید. در صورتی که رشته ی مورد نظر جدا نگردد، می تواند به قطع انگشتان قناری بیانجامد.

هر روز هنگامی که قناری ها جفت زده شدند، مقدار کمی تخم مرغ  یا غذای تخم مرغی (کم تر از نصف قاشق چایخوری) به آن ها بدهید. احتمالا پرنده ماده با گذشت یک هفته تخم می گذارد. روز پیش از تخم گذاری قناری ماده مقدار زیادی آب می نوشد. هنگامی که هرکدام از تخم ها گذاشته شدند به دقت آن ها را برداشته و در ظروف کوچک که با مواد آشیانه سازی یا دانه کتان یا ارزن  پر شده اند، نگاه داشته و در کمتر از 21 درجه سانتیگراد نگاه دارید. در صورتی که قناری ماده آشیانه خود را به خوبی ساخته باشد، یک تخم مصنوعی را در آشیانه قرار دهید. گذاشتن تخم های مصنوعی بیش تر در آشیانه ضرورت ندارد. در صورتی که آشیانه به خوبی ساخته نشده، اولین تخم را برداشته و مقداری مواد آشیانه سازی را در آن قرار دهید. ماده مجددا آن را شکل داده و وضعیت آشیانه خود را بهبود می بخشد. صبح روز بعد پس از این که تخم دوم خود را گذاشت، تخم مصنوعی را در آشیانه بگذارید. اغلب ماده ها 4 تا 6 عدد تخم می گذارند. هنگامی که آخرین تخم پرنده تخم سوم یا تخم چهارم است، رنگ آبی تیره تر دارد. این تخم برخی مواقع تحت عنوان تخم آبی خوانده شده و بدین معناست که ماده آخرین تخم خود را گذاشته و تخم گذاری به اتمام رسیده است. در صورتی که تخم آبی را مشاهده نکردید، ممکن است قناری ماده تخم پنجم سبز رنگ را بگذارد. در صورتی که تخم پنجم نیز رنگ سبز نداشت احتمالا تخم ششم را می گذارد. هنگامی که ماده آخرین تخم را گذاشت، تخم مصنوعی را برداشته و به دقت تخم ها را در آشیانه قرار دهید. برداشتن تخم ها و گذاشتن آن ها در یک روز سبب می شود جوجه ها به صورت همزمان بیرون آیند و از بیرون آمدن زودتر از بقیه جوجه های جوجه تخم اول که چندین روز قبل از تخم های بعد گذاشته شده، جلوگیری می کند. در صورتی که قناری نر به ماده کمک نموده و او را آزار ندهد او را در کنار ماده نگاه دارید. پس از گذاشتن آخرین تخم دقیقا تا سیزدهمین روز پس از آخرین تخم به قناری ها غذای تخم مرغی یا تخم مرغ ندهید. این مورد بسیار مهم است زیرا استفاده از غذای تخم مرغی در زمان خوابیدن ماده بر روی تخم می تواند به مرگ و میر زیاد جوجه ها درون تخم بیانجامد و دلیل آن تاثیرات منفی غذای تخم مرغی بر دمای بدن قناری ماده است.

هنگامی که جنین در تخم های بارور رشد می کند، رنگ تخم تیره تر می شود. نوزادان معمولا در روزهای سیزدهم و چهاردهم بیرون می آیند. تخم هایی که نوانستند بیرون بیایند را از نظر نشانه های حیات بررسی نمایید. هنگامی که آن ها را در معرض یک نور قوی قرار می دهید و یا با یک چراغ قوه کوچک بررسی می کنید، تخم نابارور روشن به نظر می رسد و برخی مواقع زرده آن مشاهده می شود. تخم های بارور پس از گذشت یک هفته از تلقیح درخشندگی خود را از دست می دهند و تیره می شوند. اگر تخمی که بارور به نظر می رسد، نتواند در روز چهاردهم بیرون آید، آن را در یک ظرف کوچک آب گرم قرار دهید. در صورتی که جوجه زنده باشد حرکت تخم در آب را مشاهده خواهید نمود. تخم های بارور که نتوانسته اند در روز چهاردهم بیرون آیند باید به زیر ماده دیگری انتقال یابند که جوجه های او در همان روز بیرون می آیند.

هنگامی که قناری ماده به جوجه غذا می دهد، حداقل دو بار در روز مقداری تخم مرغ آبپز یا غذای تخم مرغی تازه را در اختیار او قرار دهید. غذاهای مناسب دیگر مانند دانه های جوانه زده، شاهدانه خیسانده، کاهو، اسفناج، سیب و بیسکوییت گندم خیسانده نیز پس از این که جوجه ها پلاک گذاری شدند، استفاده گردد. برای آماده سازی بیسکوییت گندم خیس خورده، بیسکوئیت بزرگ را در یک ظرف، به قسمت های کوچک خرد نمایید. آن را با آب سرد پوشانیده و به سرعت آب را خالی کنید. سپس آن را با انگشتان خود له کنید به نحوی که سبک و پف کرده به نظر رسد.

هنگامی که جوجه ها تازه متولد شده اند، ماده حالت دفاعی به خود می گیرد. دقت کنید که آرامش او را به هم نزنید یا بیش از آنچه که باید قفس او را نگاه نکنید. قوی ترین انگیزه او محافظت از کودکان خود در مقابل آسیب های احتمالی می باشد. در صورتی که او را اذیت کنید محکم بر روی تخم ها و جوجه ها نشسته و بدین ترتیب به جای این که به آن ها غذا بدهد در مقابل شما از آن ها محافظت می نماید. اعتماد او را جلب نموده و حریم خصوصی او را حفظ کنید. هنگامی که غذای تازه به قناری های ماده داده شود و تنها بمانند به بهترین نحوی از جوجه ها مراقبت می نمایند. هیچ گاه افراد را دعوت نکنید تا نوزادان تازه متولد شده قناری های شما را ببینند. این مورد قطعا سبب برهم خوردن آرامش قناری ماده شده و بدین ترتیب به خوبی جوجه ها را تغذیه نمی کند.

ممکن است یک جوجه قناری کوچک از آشیانه بیرون افتد. در صورتی که این اتفاق روی دهد مقداری از مواد آشیانه را حذف کنید. اطمینان حاصل کنید که کف آشیانه صاف بوده و در صورت نیاز مقدار بیش تری مواد آشیانه سازی را در آن قرار دهید. حتی در صورتی که جوجه تیره شده و تقریبا مرده به نظر می رسد، آن را در دستان خود گرم کنید تا مجددا حیات به او بازگردد و آن را به آشیانه بازگردانید. معمولا جوجه ها در این شرایط زنده می مانند.

در صورتی که نوزادان به خوبی تغذیه شده اند می توانید از روز ششم یا هفتم پلاک گذاری کنید. پلاک های هر سال یک رنگ استاندارد دارند. برای پلاک گذاری یک پرنده 3 انگشت جلوی او را به سمت جلو قرار داده و پلاک را به پای او وارد کنید. روز بعد پلاک را نگاه کنید تا مطمئن شوید در محل خود قرار دارد.

زمانی که جوجه ها پر در آوردند، دیگر قناری های ماده بر روی آن ها نمی خوابند. هنگامی که قناری ماده برای تخم گذاری مجدد آماده می شود از غذا دادن به جوجه ها دست می کشد. در این زمان تلاش می نماید در آشیانه بخوابد. آشیانه دیگری را برای قناری ماده در موقعیت مناسب قرار دهید. دست کشیدن از غذا دادن جوحه ها معمولا در حدود 21 روزگی در اغلب نژاد های قناری انجام می شود اما نورویج ماده ممکن است تا 25 یا 26 روزگی به جوجه ها غذا بدهد. دقیقا هنگامی که جوجه ها توانایی غذا خوردن را پیدا کردند می توانید آن ها را به قفس کوچک انتقال دهید. در صورتی که ناله کردند و یا پرهای خود را باد کرده و با پرهای آشفته نشستند، غذای کافی به آن ها داده نشده است. می توانید پدر را با جوجه ها برای تغذیه مطلوب تر آن ها جدا کنید. جوجه ها معمولا غذای تخم مرغی، سبزیجات، دانه های جوانه زده، گرده زنبورو بیسکوییت گندم خُرد شده را به خوبی می خورند. آن ها قادر به شکستن دانه ها تا چندین هفته نخواهند بود. اولین دانه ای که می توانند بشکنند نیجر (دان سیاه) می باشد. برخی از قناری های نر جوان ریزه خوانی را هنگامی که بین 1 یا 2 ماه دارند، آغاز می کنند.

پس از کسب تجربه و شناخت قناری ها و همچنین حالات و شرایط گوناگون آن ها، اغلب جزئیات برای شما آشکار شده و می توانید به خوبی از جوجه کشی قناری لذت ببرید و این کار را به نحو مطلوبی انجام دهید.

پس از پایان هر فصل تولید، نکته ی حائز اهمیت در بررسی مجدد فصل جوجه کشی، مقایسه نتایج با سال های قبل می باشد. چگونه می توانیم این عمل را به خوبی انجام دهیم؟ در بررسی نتایج فصل جوجه کشی،  85% باروری تخم ها، 85% بیرون آمدن تخم ها و 98% بزرگ شدن جوجه ها رضایت بخش است. مقایسه نتایج جوجه کشی با نتایج مورد انتظار سبب می شود که پیشرفت های صورت گرفته مشخص گردد. در مجموعه حاضر، نکات و مطالب مفیدی در راستای بهبود عملکرد در هرکدام از حوزه های موردنظر ارائه شده است.